पार्टी शिक्षा, रोजगार, सामाजिक सुरक्षा और राजनीतिक प्रतिनिधित्व में DNT समुदायों के लंबे समय से लंबित अधिकारों और मांगों को उठाएगी
लुधियाना, 30 अगस्त: पंजाब प्रदेश कांग्रेस कमेटी द्वारा 31 अगस्त, 2026 को रॉयल कैसल रिसॉर्ट्स, गांव मेहरबान, राहों रोड, लुधियाना में ‘विमुक्त दिवस’ मनाया जाएगा। इस कार्यक्रम का उद्देश्य विमुक्त जनजातियों (Denotified Tribes—DNTs) के लंबे समय से लंबित मुद्दों और मांगों को प्रमुखता से उठाना तथा उनके सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक और राजनीतिक सशक्तिकरण की मांग करना है।
क्रिमिनल ट्राइब्स एक्ट, 1871 के तहत कई समुदायों को अन्यायपूर्ण तरीके से “अपराधी जनजाति” घोषित कर भेदभाव और निगरानी का सामना करने के लिए मजबूर किया गया था। इस कानून को 31 अगस्त, 1952 को समाप्त कर दिया गया और इन समुदायों को आधिकारिक रूप से विमुक्त घोषित किया गया। ‘विमुक्त दिवस’ इसी ऐतिहासिक विकास की स्मृति में मनाया जाता है और साथ ही विमुक्त समुदायों के सामने आज भी मौजूद चुनौतियों की ओर ध्यान आकर्षित करता है।
विमुक्त घोषित किए जाने के दशकों बाद भी कई DNT समुदाय शिक्षा, रोजगार, आवास, सामाजिक सुरक्षा, आर्थिक अवसरों और सार्थक राजनीतिक प्रतिनिधित्व तक पहुंच के लिए संघर्ष कर रहे हैं। पंजाब कांग्रेस इस अवसर पर इन मुद्दों को प्रमुखता से उठाएगी और उनकी लंबे समय से लंबित समस्याओं के समाधान के लिए ठोस कदम उठाने की मांग करेगी।
विमुक्त जनजातियों की सामाजिक-आर्थिक स्थिति का अध्ययन करने और उनके कल्याण के लिए सुझाव देने के उद्देश्य से गठित रेणके आयोग और इदाते आयोग ने कई महत्वपूर्ण सिफारिशें की हैं। कार्यक्रम में इन सिफारिशों के प्रभावी क्रियान्वयन, DNT समुदायों की उचित पहचान और जनगणना/सर्वेक्षण, शिक्षा एवं रोजगार में समान अवसर, सामाजिक सुरक्षा, आवास, आर्थिक सशक्तिकरण तथा राजनीतिक और संवैधानिक प्रतिनिधित्व की आवश्यकता को रेखांकित किया जाएगा।
पंजाब में सांसी, बाजीगर, बावरिया, गवारिया, सिकलीगर, सिरकीबंद, भील, बंजारा, लबाना, गुर्जर, सपेरा, कालबेलिया, जोगी, नाथ, ओड, मदारी, मेरासी, सिंगीवाला, ढेह और कंजर सहित कई समुदाय DNT, घुमंतू और अर्ध-घुमंतू समुदायों से जुड़े हुए हैं। कांग्रेस का मानना है कि इन समुदायों की चिंताओं को संगठित और निरंतर प्रयास के माध्यम से प्रमुखता से सामने लाया जाना आवश्यक है।
विभिन्न DNT समुदायों के प्रतिनिधि, सामाजिक कार्यकर्ता, बुद्धिजीवी और कांग्रेस के वरिष्ठ नेता कार्यक्रम में शामिल होंगे तथा उनके सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक, राजनीतिक और संवैधानिक अधिकारों से जुड़े मुद्दों को उठाएंगे।
कार्यक्रम में वरिष्ठ कांग्रेस नेताओं के शामिल होने की संभावना है, जिनमें श्री के. राजू जी, श्री गुरदीप सिंह सप्पल जी, श्री राजेंद्र पाल गौतम जी, श्री भूपेश बघेल जी, श्री रविंदर दलवी जी, श्री अमरिंदर सिंह राजा वड़िंग जी, श्री चरणजीत सिंह चन्नी जी, श्री प्रताप सिंह बाजवा जी, डॉ. अमर सिंह जी, श्री राज कुमार वेरका जी, श्री संगत सिंह गिलजियां जी, श्री सुखविंदर सिंह डैनी जी और श्री साधु सिंह धर्मसोत जी, सहित पंजाब कांग्रेस के अन्य वरिष्ठ नेता और पदाधिकारी शामिल हैं।
यह कार्यक्रम DNT समुदायों के अधिकारों, समस्याओं और आकांक्षाओं पर व्यापक चर्चा के लिए एक मंच प्रदान करेगा तथा समानता, गरिमा, सामाजिक न्याय और सशक्तिकरण के प्रति पंजाब कांग्रेस की प्रतिबद्धता को दोहराएगा।
ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਮੁਕਤ ਦਿਵਸ’ ਮਨਾਏਗੀ
ਪਾਰਟੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਿੱਚ DNT ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਟਕ ਰਹੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਏਗੀ।
ਲੁਧਿਆਣਾ, 30 ਅਗਸਤ: ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ 31 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਕੈਸਲ ਰਿਜ਼ੋਰਟ, ਪਿੰਡ ਮੇਹਰਬਾਨ, ਰਾਹੋਂ ਰੋਡ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ‘ਵਿਮੁਕਤ ਦਿਵਸ’ ਮਨਾਏਗੀ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਡੀਨੋਟੀਫਾਈਡ ਕਬੀਲਿਆਂ (ਡੀਐਨਟੀ) ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਟਕ ਰਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਐਕਟ, 1871 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਾਲ “ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਬੀਲੇ” ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 31 ਅਗਸਤ, 1952 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡੀਨੋਟੀਫਾਈਡ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ‘ਵਿਮੁਕਤ ਦਿਵਸ’ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਡੀਨੋਟੀਫਾਈਡ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
ਡੀਨੋਟੀਫਾਈਡ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੀਐਨਟੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਰਿਹਾਇਸ਼, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇਗੀ।
ਡੀਨੋਟੀਫਾਈਡ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਪਾਅ ਸੁਝਾਉਣ ਲਈ ਗਠਿਤ ਰੇਣਕੇ ਆਯੋਗ ਅਤੇ ਇਦਾਤੇ ਆਯੋਗ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਡੀਐਨਟੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜਨਗਣਨਾ/ਸਰਵੇਖਣ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰਿਹਾਇਸ਼, ਆਰਥਿਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗਾ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਸੀ, ਬਾਜ਼ੀਗਰ, ਬਾਵਰੀਆ, ਗਵਾਰੀਆ, ਸਿਕਲੀਗਰ, ਸਿਰਕੀਬੰਦ, ਭੀਲ, ਬੰਜਾਰਾ, ਲਬਾਣਾ, ਗੁੱਜਰ, ਸਪੇਰਾ, ਕਾਲਬੇਲੀਆ, ਜੋਗੀ, ਨਾਥ, ਓਡ, ਮਦਾਰੀ, ਮੇਰਾਸੀ, ਸਿੰਗੀਵਾਲਾ, ਢੇ ਅਤੇ ਕੰਜਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਡੀਐਨਟੀ, ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੀਐਨਟੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾਉਣਗੇ।
ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕੇ. ਰਾਜੂ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੱਪਲ ਜੀ,ਸ੍ਰੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪਾਲ ਗੌਤਮ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਭੁਪੇਸ਼ ਬਘੇਲ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਰਵਿੰਦਰ ਦਲਵੀ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਜੀ, ਡਾ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਗਿਲਜੀਆਂ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਡੈਨੀ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਰਮਸੋਤ ਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ।
ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਡੀਐਨਟੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਚਰਚਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ, ਮਾਣ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਏਗਾ।
Prominent Journalist Amritpal Singh
Significant Contributions to Journalism & Media
As a senior journalist and Director of Chardikala Time TV, he has played a vital role in strengthening Punjabi media at a global level.